Rechtszorg bij scheiding, Versie 7

21 november 2016
HiiL (Contact: Maurits Barendrecht)
Een brede groep experts gefaciliteerd door Hague Institute for Innovation of Law
Dit is een vernieuwde versie van het op 6 oktober ingediende plan. Veel dank voor alle reacties, steunbetuigingen en steengoede aanvullingen. Ook aan alle andere inzenders, die ieder op zich en met elkaar zoveel duidelijkheid creëerden over waar het aan schort en wat de beste oplossingsrichtingen zijn.

Wat is je betrokkenheid bij het onderwerp?

Wij bij HiiL, Carla Goosen die samen met ons aan dit plan werkte, en ieder die ons hielp en er zoveel tijd en energie in stak: Ja, wat is onze betrokkenheid? We willen in de kern allemaal dat het lijden door scheiden wordt verminderd. Dat kinderen en ouders er beter uitkomen. Daarvoor is nodig dat "het systeem" beter wordt. Ieder van ons doet in zijn eigen omgeving en in de eigen rol zo goed mogelijk haar of zijn best. En vaak meer dan dat. Maar ziet ook dat het systeem van regels, geld en procedures niet goed werkt. Het is nooit echt goed op scheidende ouders en kinderen ingericht. Een systeem is altijd rommelig, moeilijk en nooit perfect. Maar dit systeem kan zo .. veel .. beter. De mogelijkheden om het beter te doen, en iedere dag dat die niet worden benut, dat grijpt aan.

Geef een beschrijving van de huidige situatie van het probleem

Scheiding is voor kinderen en partners een reorganisatieproces zonder weerga. Ineens sta je er alleen voor. Met al je verdriet en zorgen. Hoe ga je verder met elkaar om? Wie ben je eigenlijk zonder elkaar? Wat gebeurt er financieel? Het leven van ieder uur van de dag verandert. Partners nemen afstand en afscheid. Dat ze samen goede ouders blijven, is cruciaal voor kinderen. Die willen loyaal mogen zijn naar beide ouders. Een veilig thuis waar ze zich optimaal kunnen ontwikkelen. Er is veel uit te zoeken en te regelen. Daarbij spelen sterke emoties en grote belangen. Hulp, ordening of toezicht door een rechter zijn daarom nodig. Maar de huidige juridische manier van werken versterkt conflicten en is tijdrovend. Ook de rechter kan niet effectief genoeg zijn. Daarom is een uitdagende en werkelijk vernieuwende aanpak nodig. Gemaakt voor kinderen en ouders, gebaseerd op wat werkt voor jongens, meisjes, moeders en vaders. Rechtbanken, advocatenkantoren, mediators, zorginstellingen en nieuwe aanbieders hebben al veel goeds ontwikkeld. Gemeenten stimuleren goede initiatieven. Er zijn veel bevlogen professionals die kinderen en ouders helpen. Maar iedere jurist, mediator, pedagoog, psycholoog, financieel expert of scheidings-helper werkt vanuit de eigen kunde en rol. Met alle verwarring die je dan weer kan krijgen. De twee partners en hun kinderen hebben moeite op één goed spoor te komen.

Welke andere kijk of benaderingswijze breng je in?

Daarom is het tijd voor een vernieuwde hoofdroute: rechtszorg bij scheiding. Met vier doelen: (1) De route wordt gericht op duurzame, rechtvaardige afspraken tussen goed geïnformeerde gezinsleden, met waar nodig hulp en steun. Dit begint al wanneer kinderen op de wereld komen. Het is goed als ouders dan al afspraken maken over opvoeding, samenleven en uit elkaar gaan. Gezinsleven is niet eenvoudig. Als spanningen ontstaan, krijgen partners hulp om elkaar alsnog te vinden. Of om de nieuwe situatie te accepteren en in de toekomst te gaan kijken. Daarna gaan ze in rust aan goede oplossingen werken, samen hun verantwoordelijkheid nemend en gesteund, of vanaf het begin goed begeleid. Afspraken zijn duidelijk en groeien mee met nieuwe gezinsverbanden. (2) Juristen, en met name rechters, worden toegankelijk zonder juridische strijd op basis van ingenomen standpunten. Advocaten en rechtbanken krijgen betaald voor goed werkende gezinsafspraken. Niet, zoals nu, voor iedere stap in de strijd. Er zijn nieuwe modellen voor advocatuur en rechtbankprocedures in familierecht. Die ontwikkelen we verder, met passende financiering. (3) Soms is het moeilijk; of zijn mensen moeilijk. Dan is “wat werkt” voor gezinnen in scheiding het uitgangspunt voor alle professionals. Die spreken meer dezelfde taal. Ze herkennen risico’s en beschermende factoren vanuit dezelfde basiskennis. Internationaal is er veel wetenschappelijke kennis over effectieve interventies bij scheiding. Die komt in een behandelrichtlijn, samen met de kennis van professionals en “ervaringsdeskundigen”. Als de beste routes bij scheiding duidelijker worden, kunnen ouders, kinderen, hulpverleners, rechters, advocaten, mediators en andere experts hun bijdragen veel beter afstemmen. De kwaliteit gaat omhoog. Zo werkt een huisarts of een ziekenhuis ook. Met goed onderzochte en erkende behandelingen. (4) De nieuwe werkwijze wordt online ondersteund. Zodat mensen in alle rust overzicht kunnen krijgen en samen aan hun afspraken kunnen werken. Zodat ingeschakelde professionals dezelfde informatie hebben en hun interventies op elkaar kunnen afstemmen. Een mogelijkheid daarvoor is de Rechtwijzer Uit Elkaar benadering. Dit platform is, na een pilotfase, gelanceerd in Nederland, Engeland en Canada. Advocaten en mediators kunnen er goed mee werken, al zijn er nog genoeg verbeteringen mogelijk. Het platform is gebouwd om ook rechters te ondersteunen. Na zes maanden is de waardering van gebruikers 7.7 uit 10. Afspraken bleken werkbaar en er is een positieve invloed op relaties. Deze scores zijn flink hoger dan die in bestaande scheidingstrajecten. Internationaal wordt deze Nederlandse bijdrage aan een goede rechtspleging al hoog gewaardeerd.

Wat heb je nodig om verder te komen?

Dit plan versterkt andere initiatieven om echtscheidingen in goede banen te leiden, maar is ook uniek. Het gaat hier voor het eerst om het (wettelijke) fundament van de juridische procedure, de basis manier van werken in (v)echtscheidingen. Ook is er de omslag naar evidence-based werken en een nieuw model voor financiering. Kosten voor de overheid verminderen en worden beheersbaar. Juristen en andere dienstverleners gaan een veel waardevollere bijdrage leveren. Hun interventies gaan mensen beter helpen. Gespreid over een langere periode, kunnen ouders dan meer meebetalen aan een steviger fundament voor hun eigen toekomst. Ook de partners in de rechtszorg groeien geleidelijk toe naar betere afspraken. Een coalitie van binnen en buiten de scheidingsketen gaat dit realiseren. We streven naar een Rechtsplegingsakkoord Scheiding, aansluitend bij een City Deal die in de maak is. Social impact investeerders, gemeenten, de rechtspraak en de rechtsbijstand vormen een samenwerkingsverband, gefaciliteerd door HiiL, en op kwaliteit aangestuurd door een brede groep van experts. De partners investeren ieder rond 1 miljoen Euro in de basisstructuur voor de rechtszorg. Het onderhoud en de verdere innovatie komt uit gebruikersbijdragen. Rechtspraak, advocatuur en het Ministerie van Veiligheid en Justitie werken als volwaardige en betrokken partners mee. De nodige regulering komt er snel. Want deze samenwerking is urgent: jaarlijks worden nog duizenden kinderen en ouders getraumatiseerd door scheiding. Er vallen doden en gewonden. Dit kan voorkomen worden. Wie zich nu tot de rechter wendt, moet bang zijn voor meer conflict, kosten en escalatie. Dat is een belemmering voor de toegang tot een eerlijk proces met een onafhankelijke rechter. De risico’s voor de rechten van het kind en het recht op familieleven zijn te groot. De kansen om het beter te doen moeten we grijpen. Want hoe je uit een scheiding komt, bepaalt de kwaliteit van leven van jou en je kinderen voor de volgende zestig jaar.

Bijlagen

Reacties

Mooi compleet plan

21 november 2016
Denise
Referentienr.: 

742

Slotbijeenkomst

Meld je nu aan
Kinderen worden te vaak neergezet als weerloze slachtoffers. Empoweren is zeker zo belangrijk als beschermen.
Justine van Lawick

Inzendingen

Volg ons ook op